Erehes

Kay naghisgut man kita ug schismatics sa niaging Domingo, maayo tingali nga atong bisitahon ang pulong nga komun kaayong gamiton sa atong katiguwangan sa paghulagway sa tawong di hinimbahon ug way pagpakabana sa relihiyon. Tingali nadungog na ninyo ang inyong inahan o apohan nga magsiyagit sa Domingo sa buntag dayong ingon, Hoy mga erehes! Di pa mo mangmata? Ang kampana sipa na kaayo ug makabungog apan sige gihapon mo ug katulog! O ba kaha ang inyong mga uyoan nga kontra kaayo ang simbahan ug sige lamang ug pangita ug sipyat. Usab ang tawo nga mokaon ug baboy panahon sa kwaresma ug magsugba ug baboy panahon sa Biernes Santo. Kanang maong mga tawo nga nagbuhat sa ingon kon sa atong katiguwangan pa mga erehes.

Unsa man diay na ang erehes? Unsay gigikanan ug nganong kusug gamiton sa atong katiguwangan? Sa lapad nga pagsabot ang herehiya o erehes mao ang pagtenir ug pagtoo nga kontra sa nauyonan nga lagda o sistema sa Teolohiya o gani sa politikanhong sentido. Kanatong mga Katoliko, ang erehiya dunay klaro ug tino nga kahulugan sumala sa Canon Law. Ang herehes mao ang tawo nga nakadawat sa valido nga bunyag ug usa ka kristianos apan naglimod sa mga batakang pagtulun-an sa atong Simbahang Katoliko nga gitoohan ta nga gipadayag sa Dios. Busa, kon may pagsupak sa pagtulun-an labi na sa mga fundamentals sama sa pagka Dios ni Jesucristo, ang Santisima Trinidad, ang Bibliya isip Pulong sa Dios ug uban pa kana usa ka erehiya. Mao nga ang dili pagsimba sa Domingo ug sa piyestang iglilihi dili makapahimo nimo nga erehes. Ang pagsugba ug baboy sa alas tress a hapon sa Biyernes Santo dili erehiya. Sa yano nga pagkasulti usa ka sala sa wala pagbuhat sa anagy buhaton ug pagsupak sa mga lagda sa simbahan apan dili kini usa ka ka paglimod sa mga prinsipyong kristohanon nga gitudlo sa Simbahan pinaagi sa mga konsilyo.

Ang pulong erehes gikan sa griego nga hairesis (choice) nga sa kadugayan nagkahulugan ug partido o grupo (party or faction). Sa Iningles kini gitawag ug Heresy. Sa Bag-ong Testamento kini nagpasabot ug pagkabahin-bahin labi na sa Buhat sa mga Apostoles (Acts of the Apostles 5:17) ug usab sa sulat ni San Pablo ngadto sa taga Corinto. Sa sinugdanan pa sa Kristiyanismo anaa na kining maong taras. May mga tawo nga dili modawat sa mga pagtulun-an nga gitudlo sa kadaghanan. Tingali duna silay ilang rason nganong mitoo sila niini. Apan ang dakong isyu mao ang pag-uban ug pakighiusa sa tibuok simbahan ni Kristo ubos sa Santo Papa sa Roma ug mga Obispo. Si San Pablo mismo mipasidaan nga sa umaabot dunay mga tawo nga magdala ug sukwahi sa ilang gitudlo. Niya pa (San Pablo) sa Ikaduhang Korinto 11:13 “ang mga mini nga propeta, mga mangingilad nga nagtakuban isip mga apostoles ni Kristo”.

Sa kasaysayan sa Simbahan daghan ang misulbong nga mga herehiya sama sa Arianismo nga sama sa mga Iglesia ni Kristo ni Manalo (1914) si Kristo dili Dios ug Tawo nga matuod apan tawo lamang nga gipadala sa Amahan. Dunay say gitawag nga Donatismo diin gipahimug-atan ang pagkasantos sa mga ministro ug pari sa simbahan nga dili mamahimong epektibo ang sakramento nga gisaulog sa mga sad-an nga pari. Mao nga naugmad ang prinsipyo nga ex opere operato/ex opera operantis. Atong tagaan ang matag usa kanila ug panahon puhon aron atong masabtan. Daghan pa kaayong erehiya nga atong tan-awon apan mo limit lang kita karon sa prinsipyo nga atong gitun-an.

Sa atong pagtoon sa Kasaysayan sa Simbahan atong makita ang paglipang ug ang paglambo sa pulong ug termino. Bisan tuod ang gigikanan sa maong pulong lahi sa unsay iyang kanhiay ug lintunganay nga kahulugan kini mabag-o sa pagdagan sa panahon ug sa pagbutang niini sa iyang saktong konteksto. Mao nga kon hinganlan kag erehes sa imong Lola bitbita lang kana with a grain of salt sa Iningles pa. Tungod kay ang kamatuoran layo ra sa tinai sa manok. Hinoon usba ang imong panglantaw mahitungod sa imong relihiyon nga Katoliko ug paladmi kini. Sa ingon imong makita nga dili gyud diay ka erehes apan usa ka tawo nga nagkinahanglan ug giya sa pagkab-ot sa tunhay nga kalipay.