Managlahi nga relihiyon, organisasyon, naghugpongsa pagpadayag sa tingog batok korapsyon

Mi-awhag si Cebu Archbishop Alberto Uy sa mga opisyal sa gobyerno nga magtukod og mga sistema nga maglisod, kung dili man imposible, ang pagbuhat og korapsyon, atol sa iyang pakigpulong sa kapin 10,000 ka miapil sa Sugboanong Pakigbisug Kontra Korapsyon (SuPaKK) rally sa Fuente Osmeña Circle niadtong Domingo, Nob. 30, 2025.

Gidani ni Uy ang katawhan nga padayon nga mangayo og transparency gikan sa mga lider, ingon niya nga ang mga badyet, proyekto, ug transaksiyon sa gobyerno kinahanglan abli alang sa tanang tawo. Iyang gidugang nga kinahanglan himuon nang standard ang hugot nga mga lagda, regular nga audit, ug hapsay nga pagmonitor sa matag piso nga nagasto.

Iyang gipasiugda nga ang mga opisyal nga makasala kinahanglan imbestigahon ug, kon mapamatud-an nga nakalapas, dapat atubangon ang tinud-anay nga silot.

Gipahimug-atan usab niya ang kahinungdanon sa lig-on nga partisipasyon sa katawhan, diin ang mga tawo ug mga civic organizations angay nga lig-onon aron makapangutana, maka-report, ug maka-monitor sa mga lihok sa gobyerno aron masiguro ang accountability.

Bisan og iyang giangkon nga lisod kini nga mga reporma, miingon si Uy nga ang gikinahanglan lamang mao ang “political will.”

Nihatag usab siya og hangyo sa mga nalambigit sa korapsyon: “Repent. Face the truth. Take responsibility. Return what is not yours (Paghinulsol. Atubanga ang kamatuoran. Dawata ang responsibilidad. Ibalik ang dili imoha.)”

“God’s mercy is greater than your sin. Humble yourself because nothing is more important than the salvation of your soul (Mas dako ang kalooy sa Dios kay sa imong sala. Pagpaubos, kay walay mas importante pa kay sa kaluwasan sa imong kalag),” iyang dugang.

Iyang gipadayag ang paglaom nga ang SuPaKK dili mao ang katapusan, kondili ang sinugdan sa usa ka malungtarong lihok sa katawhan alang sa kamatuoran ug hustisya.

‘A great president’

Sa iyang pakighimamat sa mga tigbalita human sa programa, miingon si Uy nga mahimong usa ka “great president” si Presidente Ferdinand Marcos Jr. kon iyang malampasan ang dugay nang isyu sa korapsyon ug uban pang problema sa nasud.

Giingon usab niya nga ang mga tigdumala sa SuPaKK magtigom sulod sa pipila ka adlaw aron tukion ang sunod nga mga lakang. Kon positibo ang tubag sa gobyerno, matod pa niya, “dakong kalipay kini alang sa katawhan.”

Atol sa iyang pamulong, iyang gisulti nga kon wala pa lang unta ang korapsyon sa nasud, “nagpahayahay na unta karon ang katawhan sa ilang mga balay” imbes nga nagtapok ubos sa kagabhion sa Fuente Circle.

“Trillions of pesos could have rewritten a good story. It could have brought hope to millions, eased burdens, and changed the destiny of our beloved country (Ang trilyones ka pesos makasuwat unta og lain, mas maayong istorya. Makahatag unta kini og paglaom sa milyon-milyon, makapahupay sa mga kalisdanan, ug makausab sa kapalaran sa atong pinalanggang nasud),” matod niya.

“Ang korapsyon mas peligroso kaysa bagyo ug linog… kaya niini gubaon ang usa ka nasud, mga institusyon, ug ang moral nga konsensya sa katawhan,” iyang dugang.

Tigom sa kainit

Pipila ka oras sa dili pa ang programa, liboan na ang nagtigom sa pilgrim center sa atubangan sa Basilica Minore del Sto. Niño alang sa Santos nga Misa nga nag-abli sa kalihokan.

Sa iyang homiliya, nagpasalamat si Uy sa mga magtutuo nga misalmot bisan pa man sa kainit: “Bahalag mainitan, basta dili lang makawatan.”

Gidugtung niya ang pagsugod sa Advent ngadto sa SuPaKK movement, nga iyang gihulagway nga dili lamang panahon sa pagpangandam kondili panahon usab sa pagpukaw.

“Nagpasabot sab kini og bag-ong sinugdanan, bag-ong paglaum. Abi ninyo, panahon kini sa pagpamukaw,” siya miingon.

Nagpahimangno si Uy batok sa “spiritual sleep,” nga iyang gihulagway nga pagpuyo nga walay direksyon ug pagkawala sa abilidad sa pag-ila sa maayo batok sa dautan. Kini nga kahuyang, matod niya, nagresulta sa nagkagubot nga pamilya, pagsaka sa kaso sa suicide, kadaut sa kinaiyahan, ug pagkaylap sa dili pagkamatinud-anon.

“Grabe ang korapsyon, naghinubra ang kalaog ug kahakog. Ngano? Kay nawala ang Dios sa kinabuhi sa daghang mga tawo. Pagmata na!” iyang panawagan.

Giawhag niya ang katawhan nga maglakaw isip usa, “padulong sa Dios.”

“Maghiusa na ta, puwede ba?” iyang pangutana, nga gisugat sa kusog nga pagtubag sa kadaghanan.

“Mao ni ang husto nga dalan… Di na ta mangaway, di na ta magbahin-bahin. Mag-uban ta padulong sa Dios.”

Human sa misa, ang kadaghanan, apil si Uy, nagmartsa gikan sa basilica padulong sa Fuente Osmeña, diin ang mga mamumulong mipahimangno sa kahimtang sa mga urban poor, mag-uuma, mananagat, mga minimum wage earners, ug ubang sektor nga mas dali maapektuhan sa krisis.

“Ang tinuod nga pagbag-o magsugod kung ang Dios na ang atong direksyon.”

Ang SuPaKK usa sa pinakabag-ong anti-corruption nga inisyatibo sa Artsidyosesis sa Sugbu. Niadtong Oktubre 29, misuporta kini sa “Sangpit kay Maria,” usa ka prayer rally nga gihimo sa Cebu City. Ang Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) mas sayo pa nga mi-awhag nga ibitay sa mga simbahan sa tibuok nasud ang puti nga laso ingong timaan sa limpyo ug matinud-anong panggobyerno. Gisuportahan usab sa artsidyosesis ang multi-sectoral nga Kalihukang Sugboanon Kontra Korapsyon (KaSuKKo).

Natakdo usab ang Nob. 30 nga kalihokan sa 162nd anniversary sa pagkatawo ni Andres Bonifacio, amahan sa Philippine Revolution. | John Paul Seblos