New Year’s Day

“Bag-ong Tuig, Bag-ong Kinabuhi. Duyog sa among mga pagbati…” Kini mao ang linya nga kanunay natong awiton gikan sa Kasadya ning Taknaa ni Vicente Rubi. Nganong magsaulog man kita sa Bag-ong Tuig? Diha na ba kini sa sinugdanan?

Ang pagsaulog sa Bag-ong Tuig sa atong panahon karon adunay taas nga istorya. Wala kini saulog sa Enero 1 kondili miagi sa lain laing hut-ong sa kasaysayan. Bisan pa sa kakaraanan, gibansay naman ang bag-ong tuig sama pananglit sa mga Mesopotomians sa tuig 2000 BCE. Hinoon ang selebrasyon gihimo sa Marso dili sa Enero. Ang gigikanan sa Bag-ong Tuig gibase sa kinaiyahan ug dili sa kalendaryo.

Sa sinugdanan aduna lay 10 ka bulan sa tuig. Dili sama nato karon nga dose na ka bulan sa usa ka tuig. Ang bulan sa Enero gipuno kini ug gikuha ang pangalan sa dios-dios sa mga Romano nga Janus, ang dios sa mga purtahan ug sa mga sinugdanan; ang dios nga duhay nawong nga nag-atubang ug nagtalikod. Mao man bitaw nga kon atong subayon ang mga bulan sa tuig mahubad nato sa numero sama sa September meaning 7th month kay ang Septem nagkahulugan man ug siete o pito. Ang Octubre kay 8th gikan sa Octo nga nagkahulugan ug walo. Ang ngalan nga November gikan sa Latin nga Novem buot ipasabot nga 9th. Ug ang December gikan sa Decem nagkahulugan ug napulo or 10th . Mao nga kon imong subayon naa gyud sa napulo lang ang mga bulan sa tuig.

Sa dihang gireporma ang kalendaryo sa tuig 46 BCE si Julius Caesar mihimo ug mitawag nini nga Julian Calendar ug iyang gipabilin ang Enero 1 isip adlaw sa bag-ong tuig. Kining maong kalendaryo gigamit sa dugayng panahon hangtud na reporma na sab kini ni Papa Gregorio XIII sa tuig 1582. Ang Kristiano sa sinugdanan naglisud sa pag adjust sa pagsaulog sa bag-ong tuig tungod kay kini may kalambigitan man sa paganismo nga relihiyon labi na nga kini pangalan nga Enero or January gikan man sa diosdios sa mga Romano nga sa Janus. Mao nga sa Middle Ages lain lain ang petsa sa bag-ong tuig. May Marso 25 ug may Easter Sunday sad. Ang uban mo celebrate sa September 1 ug ang uban December 25. Apan nabawi ra sa simbahan ang maong pagkuwang. Ang pagano nga elemento gihimong nilang Kristiyano sama nga ang ikawalo ka adlaw sa Pasko mao angb pagtuli sa Ginoo. Ang Simbahan mihimong balaan sa Civil New Year pinaagi sa pagpunting ngadto kang Kristo ug dili sa mga paganong buhat.

Ang Gregorian Calendar usa ka reporma sa Julian Calendar nga nagbutang sa Piyesta ni Maria isip Inahan sa Dios matag Enero 1. Usa kini ka corrections sa natad sa astronomiya. Sumala pa sa mga batid sa Siyensya ug sa numero adunay kulang sa pagkwenta sa Julian nga dili motakdo sa ilang reckoning. Dili ikalimod nga dili perpekto ang Julian Calendar mao nga mikorehir ug miusab ang Santo Papa Gregorio XIII niini. Wala kini dawata sa mga nasud sa Europe apan sa kadugayan nahimong basehan sa pag-ihap sa mga adalw ug bulan. Ang Bag-ong Tuig usa ka selebrasyon nga civil ug relihiyoso. Selebrasyon kini sa panahon ug kabag-ohan. Higayon kini nga diin mapunting sa tawo ang pag-ampo, kalinaw ug pamalandong. Kon atong sumadahon ang kagikan niini hayan atong makita ang sinugdanan sama sa: Babylonian – March (Agriculture), Early Rome – March (War and Planting), Roman Republic – January (Civil Leadership), Medieval Europe – Lain-lain (Liturgical Theology), Modern World – January (Gregorian Calendar).

Ang Bag-ong Tuig usa ka higayon alang kanato nga masugdan ang kabag-ohan nga atong gitinguha. Mao bitaw nga duna kitay mga resolusyon aron atong mabag-o ug matul-id ang atong mga dalan sa matag tuig. Bisan tuod kini nagagikan sa pagano nga praktis, kini nahimong kabahin sa Kristohanong panahon. Karon atong gibuksan ang tuig matag Enero 1 agi ug pasidungog kang Maria nga Ulay apan aduna kini aspeto nga Christological tungod kay ang ikawalo nga adlaw human sa Pasko mao man ang pagtuli sa batang Jesus nga nagpasabot sa iyang pagka tawo nga matuod. Ang Bag-ong Tuig mao ang pagsaulog sa mga misteryo sa atong pagtoo: Nga si Kristo Dios ug Tawo nga matuod ug nga gipamatud-an sa iyang pagkatawo kang Birhen Maria. USA KA BULAHANG BAG-ONG TUIG KANATONG TANAN!